Jak bezpiecznie szczepić dziecko?

szczepieniaTakie pytanie zadaje sobie wielu rodziców obawiających się wystąpienia u dziecka objawów poszczepiennych. Należy jednak pamiętać, że szczepienia są bardzo ważnym elementem ochrony zdrowia dziecka. Nie należy z zasady z nich rezygnować. Na stronach organizacji propagujących szczepienia profilaktyczne można znaleźć jednoznaczne informacje na temat jak bezpiecznie szczepić dziecko, jakie są przeciwwskazania do szczepienia oraz, u których dzieci należy zastosować indywidualny kalendarz szczepień. Dostępne są już badania genetyczne nowej generacji wskazujące czy u danego dziecka istnieją przeciwwskazania do szczepienia.

Poniżej prezentujemy Państwu kilka ważnych informacji dotyczących bezpieczeństwa szczepień, o których każdy świadomy rodzić powinien wiedzieć. Dane te oparte są na rzetelnych informacjach dostępnych w publikacjach naukowych, na które powołujemy się poniżej.

1. Jak bezpiecznie szczepić dziecko? Badania genetyczne u noworodków i dzieci

2. Jak bezpiecznie szczepić dziecko? Pierwotne niedobory odporności i choroby metaboliczne

3. Czego nie pokaże test NOVA na temat szczepień?

4. Oprócz zwiększenia bezpieczeństwa szczepień wykonując testNOVA, rodzić zyskuje

Jak bezpiecznie szczepić dziecko? Badania genetyczne u noworodków i dzieci

Dostępne od kilku lat badania genetyczne dzieci są w stanie zidentyfikować takie choroby wrodzone, które mogą mieć wpływ na bezpieczeństwo szczepień, stąd bezwzględnie powinny być wzięte pod uwagę przez lekarza. Zaletą badań genetycznych dziecka jest możliwość wykrycia rzadkich chorób jeszcze na etapie kiedy nie ma objawów, co daje możliwość przeciwdziałania chorobom a tym samym umożliwia dziecku prawidłowy rozwój mimo nieprawidłowego zapisu w genach. Taka wczesna diagnostyka jest niezmiernie ważna. Jak okazuje się choroby, które były uznawane za rzadkie wcale takimi rzadkimi nie są. Ich objawy mogą pojawić się niedługo po urodzeniu, ale również w późniejszym wieku gdzie na prewencję będzie za późno. Wśród wykrywanych chorób są takie, które dają odpowiedź jak bezpiecznie zaszczepić dziecko. Badania genetyczne dzieci takie jak test NOVA wykrywają m.in. najczęstsze choroby zarówno dotyczące niedoborów odporności jak i chorób metabolicznych. Jaki związek z bezpieczeństwem szczepienia mają te dwie grupy chorób?

Jak bezpiecznie szczepić dziecko? Pierwotne niedobory odporności i choroby metaboliczne

Pierwotne Niedobory Odporności (PNO)

To bardzo duża grupa chorób, które uszkadzają układ odpornościowy. Organizm chorego nie jest w stanie prawidłowo walczyć z infekcjami stąd u chorych dość często dochodzi do infekcji trudnych do leczenia (częste zapalenia płuc, spojówek). Niestety objawy PNO to nie tylko infekcje. Chorzy mają kilkudziesięciokrotnie większe ryzyko rozwoju nowotworów (białaczki i chłoniaki), pojawienia się alergii czy chorób autoimmunologicznych (Hasimoto, toczeń, sarkoidoza i wiele innych). Pierwotne niedobory odporności wpływają również na choroby serca czy też innych układów np.: układ pokarmowy gdzie mogą prowadzić do zespołu jelita drażliwego. Największym problemem PNO jest to, że maskują się one za innymi chorobami. Chorym trafiającym do lekarza pierwszego kontaktu czy innego specjalisty stawiana jest nieprawidłowa diagnoza i samo leczenie tez nie będzie skuteczne. Lekarze immunolodzy na co dzień mający kontakt z chorymi na PNO podkreślają, iż jest dość duży problem z prawidłowym wykrywaniem tych zaburzeń. Świadomość istnienia PNO nawet wśród wielu lekarzy pozostawia dużo do życzenia. A tak naprawdę wystąpienie u chorego w ciągu roku przynajmniej dwóch zapaleń ucha  i dwóch zapaleń płuc to już podstawa do rozpoczęcia diagnozy w kierunku PNO.

Wiedza na temat PNO daje informacje jak bezpiecznie zaszczepić dziecko ponieważ według Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego chorym z PNO nie należy podawać tzw. żywych szczepionek (gruźlica, świnka/odra/różyczka [MMR] oraz ospa wietrzna). U takich chorych istnieje ryzyko pojawiania się objawów choroby, na którą dana osoba została zaszczepiona. Takie przeciwwskazania do szczepienia nie dotyczą szczepionek zawierających tzw. martwe szczepy, a są wręcz zalecane osobom z nieprawidłowo funkcjonującym układem odpornościowym.

czy szczepić dziecko

Choroby metaboliczne

Jest to grupa bardzo podstępnych chorób, które rozwijają się od urodzenia, niemniej należy pamiętać, że dziecko rodzi się całkowicie zdrowe. Z czasem pojawiają się u niego  różnego rodzaju objawy, na podstawie których ciężko szukać prawdziwej przyczyny. Dziecko zaczyna być senne, płaczliwe, ma problemy z jedzeniem, ma nieprawidłowe napięcie mięśniowe, pojawiają się zaburzenia rozwoju umysłowego oraz ruchowego. Dość często jako pierwsze pojawiają się objawy autyzmu. Te różnego rodzaju objawy pojawiają się u chorego ponieważ brakuje mu określonych enzymów, które rozkładałyby prawidłowo przyjmowane przez niego posiłki. A tak się nie dzieje. W organizmie chorego gromadzone są toksyczne substancje takie amoniak, które uszkadzają narządy, w tym również mózg stąd tak szeroki wachlarz możliwych objawów.

Choroby metaboliczne są bardzo poważnymi chorobami, ale paradoksalnie można je w stosunkowo prosty sposób leczyć. Co ważne, to jeśli dana choroba zostanie wykryta zaraz po urodzeniu dziecka wówczas istnieje duża szansa, że dziecko będzie się rozwijało prawidłowo! Tak więc bardzo ważne jest to aby dziecko zostało prawidłowo zdiagnozowane. dziecko w trakcie szczepienia

W kontekście bezpieczeństwa szczepień choroby metaboliczne mają również duże znaczenie. Chociaż nie są jednoznacznym przeciwwskazaniem do szczepienia to jednak trzeba bardzo ostrożnie z nimi postępować. W naturze chorób metabolicznych leży wrażliwość na niektóre czynniki środowiskowe takiej jak: stres, głodówka, gorączka czy szczepienie. Tego typu czynniki mogą wpłynąć na pogorszenie się stanu pacjenta (tzw. dekompensacja metaboliczna). Stąd lekarz decydujący o szczepieniu małego pacjenta z podejrzeniem choroby metabolicznej lub z objawami o nieustalonej przyczynie jak np.: padaczki, powinien wziąć po uwagę obecny stan zdrowia pacjenta. Jeśli ten stan nie jest dobry wówczas lekarz może podjąć decyzję o odroczeniu szczepienia.

Wśród chorób metabolicznych są też takie, które wymagają odpowiedniego przygotowania aby bezpiecznie zaszczepić dziecko. Taką chorobą jest deficyt MCAD, gdzie dziecko jest bardzo czułe na głodówki. Podanie szczepionki niedostatecznie nakarmionemu dziecku z deficytem MCAD może wywołać u niego krytyczną hipoglikemię a nawet śpiączkę.

Przykładem choroby, której objawy mogą się ujawnić po szczepieniu, jest choroba syropu klonowego. Dziecko przychodzi na świat i wydaje się całkowicie zdrowe, dostaje 10 punktów w skali Apgar. Nie ma żadnych niepokojących objawów. Jednym z czynników, które mogą doprowadzić do ujawnienia się choroby, jest natomiast szczepienie ochronne. Po podaniu szczepionki u dziecka mogą wystąpić wymioty, apatia, drgawki, a nawet zaburzenia oddychania. Objawy te łatwo pomylić z tzw. ciężkim NOP-em, nigdy nie dowiadując się, co jest źródłem problemów. Niezdiagnozowana choroba będzie cały czas postępować, uszkadzając narządy, co w konsekwencji może prowadzić nawet do ciężkiego upośledzenia czy śmierci dziecka. W przypadku wiedzy o genie choroby syropu klonowego lekarz pediatra dobierze indywidualne postępowanie i kalendarz szczepień i powie jak bezpiecznie szczepić dziecko– wykona dodatkowe badania, aby podjąć w pełni świadomie decyzję o szczepieniu.

Co jeżeli wynik pokaże gen którejś z powyższych chorób?

Będzie to podstawą dla lekarza pediatry do wprowadzenia indywidualnego kalendarza szczepień. Podczas konsultacji telefonicznej wyniku (która jest elementem każdego badania) lekarz genetyk poradzi również, do jakiego specjalisty się udać i jak dalej prowadzić dziecko.

Taka wiedza jest pomocna w świadomym podejmowaniu decyzji o szczepieniu. Dzięki diagnozie choroby można też zapobiec jej groźnym powikłaniom w przyszłości.

Co jeżeli wynik nie wykaże genu żadnej z powyższych chorób?

To również cenna informacja. Oznacza wykluczenie 12 wrodzonych niedoborów odporności oraz 68 chorób metabolicznych. W kontekście tych chorób dziecko może być bezpiecznie szczepione.

Czego nie pokaże test NOVA na temat szczepień?

  • czy dziecko ma alergię na składniki szczepionki,
  • czy dziecko jest narażone na NOP z innych, nieokreślonych przyczyn,
  • czy dziecko ma najczęstsze polimorfizmy w genie MTHFR – ponieważ w żadnym badaniu klinicznym nie udowodniono, aby te mutacji miały wpływ na występowanie niepożądanych odczynów poszczepiennych (NOP). Na podstawie samego wyniku badania polimorfizmów w genie MTHFR lekarz nie odroczy szczepień ochronnych.

Dowiedz się więcej na temat tego czym jest test NOVA…

Oprócz zwiększenia bezpieczeństwa szczepień wykonując test NOVA, rodzic zyskuje:

  • możliwość skutecznego leczenia prawdziwej przyczyny częstych infekcji u dziecka,
  • lepszą przyszłość dziecka, jeśli w jego genach zapisana jest choroba wrodzona,
  • wiedzę na temat tego, jakich czynników powinno unikać dziecko: np. głodu, jedzenia bobu czy wdychania jego pyłków (w przypadku choroby bobowej),
  • zwiększenie bezpieczeństwa przy zabiegach/leczeniu stomatologicznym wymagającym podania narkozy (w przypadku hipertermii złośliwej),
  • możliwość uniknięcia skutków ubocznych związanych z indywidualną odpowiedzią dziecka na 32 substancje zawarte w ponad 200 lekach,
  • możliwość poznania jednej z przyczyn autyzmu i wdrożenia leczenia, które poprawi stan zdrowia dziecka,
  • możliwość wykluczenia aż 87 najczęstszych chorób wrodzonych, które często nie dają żadnych objawów po narodzinach,

 

Lek. Anna Kruczek

specjalista pediatrii
i genetyki klinicznej

,,W dobie rozwoju nowych technologii i metod diagnostycznych stało się możliwe poznanie przyczyny wielu chorób. Sekwencjonowanie nowej generacji wykorzystywane w teście NOVA pozwala na szybkie postawienie rozpoznania w okresie przedobjawowym (w przypadku wykonania badania jako metabolicznego testu przesiewowego noworodka) lub po wystąpieniu objawów. Często są one na tyle mało specyficzne, że standardowa diagnostyka jest żmudna i długa. W teście NOVA możliwe jest równoczasowa analiza pod kątem kilkudziesięciu chorób, których objawy kliniczne są niejednokrotnie bardzo do siebie podobne, a wynik badania uzyskiwany jest w krótkim czasie. Jest to badanie warte polecenia w tym przypadkach, kiedy rozwój dziecka nie przebiega prawidłowo, a dotychczasowa diagnostyka nie wyjaśniła przyczyny.’’
*****

 

*****

Sprawdź pozostałe opinie ekspertów

Porozmawiaj z naszym konsultantem medycznym

zadzwon do nas

Źródła:

1]http://szczepienia.pzh.gov.pl/wszystko-o-szczepieniach/jakie-sa-ogolne-zasady-stosowania-szczepionek/2/#jakie-sa-przeciwwskazania-do-szczepien
[2] „Pierwotne Niedobory Odporności- stan obecny oraz potrzeby diagnostyki i terapii w Polsce; Pex PharmaSequence, Warszawa, październik 2017
[3] M. Celińska-Löwenhoff, J. Musiał, Niedobory odporności humoralnej u osób dorosłych, Alergia Astma Immunologia 2014, 19 (4): 202-209.
[4] B. Pietrucha, E. Heropolitańska-Pliszka, M. Klaudel-Dreszler, B. Wolska-Kuśnierz, A. Matosek, E. Bernatowska, Wybrane zagadnienia z immunologii klinicznej – niedobory przeciwciał i niedobory komórkowe (część I), „Pediatria Polska” 2011, 86, 5.
[5] Radio Szczecin/Rynek Zdrowia, Szczecin: innowacyjny program w szpitalu klinicznym PUM, 2017.
[6] Wiele masek pierwotnych niedoborów odporności; opracowanie Iwona Dudzik
[7] Niedobory odporności; J. Roliński, T. Sacha, M. Siedlar, 12.08.2019
[8] „Kiedy przyczyną zaburzeń psychicznych mogą być wrodzone wady metabolizmu”; Prof. nazdw. dr hab. med. Jolanta Sykut- Cegielska
[9] „Cechy autystyczne jako objaw wrodzonych wad metabolizmu”; dr n. med. Krzysztof Szczałuba