Objawy poszczepienne – w jaki sposób możesz zadbać o bezpieczeństwo szczepień?

odczyn poszczepieny

Szczepienia profilaktyczne są bardzo istotnym elementem ochrony dziecka przed wirusami i bakteriami, niestety wielu rodziców przygotowując się do szczepienia swoich dzieci obawia się NOPów czyli niepożądanych odczynów poszczepiennych. Pomimo, że większość dzieci przechodzi je bez żadnego problemu to u części małych pacjentów pojawia się odczyn po szczepieniu. Zdarzają się także przypadki, gdzie niektóre typy szczepionek nie powinny być podawane dziecku lub samo dziecko powinno być specjalnie przygotowane do szczepienia aby uniknąć pojawienia się NOP.  Poniżej prezentujemy Państwu rekomendacje dotyczące szczepienia dzieci z pierwotnymi niedoborami odporności oraz chorobami metabolicznymi- są to rzetelne dane medyczne oparte na stanowisku m.in. Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego oraz Polskiego Towarzystwa Wakcynologii.

NOP szczepienie- kiedy szczepienie jest przeciwwskazane

NOP szczepienie- co to są pierwotne niedobory odporność

NOP szczepienie- wpływ chorób metabolicznych na bezpieczeństwo szczepień

NOP szczepienia – co robić w sytuacji, gdy się ich obawiamy?

Jaką wiedzę daje rodzicom i lekarzowi test NOVA?

Co oznacza wynik testu NOVA?

Skąd wiadomo, że wynik testu NOVA jest rzetelny?

NOP szczepienie- kiedy szczepienie jest przeciwwskazane

Odczyny poszczepienne są dosyć zróżnicowane począwszy od zwykłego zaczerwienienia wokół miejsca iniekcji, bólu, wysypki, gorączki do cięższych stanów takich jak drgawki czy zapalenie opon mózgowych. W niektórych przypadkach można przewidzieć czy szczepienie będzie bezpieczne dla dziecka. Istotne jest aby mieć wiedze czy dziecko choruje na jedną z chorób wrodzonych, które mogą być bezwzględnym przeciwwskazaniem do szczepienia albo wymagać będzie odpowiedniego przygotowania. W rekomendacjach pojawiają się dość często odstępstwa od rutynowego kalendarza szczepień w przypadku pierwotnych niedoborów odporności i chorób metabolicznych. Niestety są to choroby, w przypadku których  poziom diagnostyki pozostawia nadal wiele do życzenia a co za tym idzie poziom świadomości lekarzy na temat występowania tych chorób nie jest dobry. Problem polega na tym, że dzieci z tymi chorobami rodzą się całkowicie zdrowe. Z czasem pojawiają się u dziecka objawy, które są trudne do prawidłowej diagnozy stąd pacjent jest nieprawidłowo leczony. W przypadku tych schorzeń, niektóre szczepienie mogą okazać się niebezpieczne dla dziecka.

NOP szczepienie- co to są pierwotne niedobory odporności

Pierwotne niedobory odporności to grupa chorób, które są zapisane w genach. Nie widać ich w czasie badan prenatalnych ani po urodzenia dziecka. Dzieci rodzą się całkowicie zdrowe, ale po pewnym czasie (kilka tygodni, miesięcy, a nawet latach), zaczynają pojawiać się objawy wynikające ze słabej odporności dziecka. Nie są to wyłącznie częste infekcje, które bardzo trudno się leczy, ale to też zdecydowanie większe ryzyko rozwoju nowotworów (głównie białaczek i chłoniaków), sepsy, chorób alergicznych i autoimmunologicznych, chorób związanych z nieprawidłowym funkcjonowanie układu krwionośnego i pokarmowego. Głównym problemem jest to, że pierwotne niedobory odporności maskują się za innymi chorobami, stąd bardzo często nie jest stawiana prawidłowa diagnoza a poza tym do tej pory nie były dostępne też badania dla dzieci, które jednoznacznie wykrywałyby prawdziwą przyczynę.

Należy pamiętać, że pierwotne niedobory odporności są bezwzględnym przeciwwskazaniem do zastosowania u dziecka tzw. żywych szczepionek. Do takich szczepionek należą: szczepionki przeciw gruźlicy, śwince, odrze, różyczce (szczepionka MMR) oraz przeciwko ospie wietrznej- te szczepionki zawierają żywe komórki bakterii i wirusów. Zastosowanie tych szczepionek u osoby chorej na pierwotny niedobór odporności może wywołać chorobę, na którą dziecko jest szczepione. [1]

odczyn po szczepieniu

 

NOP szczepienie- wpływ chorób metabolicznych na bezpieczeństwo szczepień

Choroby metaboliczne były uważane za rzadkie, ale głównie z powodu słabej wykrywalności- podobnie jak pierwotne niedobory odporności. Choroby metaboliczne polegają na tym, że w organizmie chorego funkcjonują nieprawidłowo enzymy. Stąd spożywane przez chorego jedzenie nie jest prawidłowo rozkładane i w jego ciele odkładają się toksyczne substancje takie jak amoniak, które sukcesywnie uszkadzają wiele narządów w tym mózg. Dziecko z chorobą metaboliczną rodzi się całkowicie zdrowe. Dopiero po czasie pojawiają się objawy. Dość często pierwszym symptomem są objawy autyzmu, ponieważ amoniak uszkadza mózg. Im wcześniej choroba zostanie wykryta tym większe szanse na normalny rozwój dziecka.

W przypadku szczepienia dzieci z chorobami metabolicznymi nie ma jednoznacznych przeciwwskazań, niemniej bardzo ważny jest stan zdrowotny małego pacjenta. Jeśli pacjent jest „uregulowany metabolicznie” szczepienie może zostać przeprowadzone pod czujnym okiem lekarza, który powinien kontrolować nie tylko gorączkę, ale też poziom  amoniaku. Takie podejście jest bardzo ważne dla chorych z zaburzeniami metabolicznymi ponieważ istnieją pewne sytuacje, które mogą zaburzać równowagę zdrowotną chorego- może dojść do tzw. dekompensacji metabolicznej. Takimi czynnikami są infekcje z wysoką temperaturą ciała, stres, przechłodzenie organizmu, głodówka czy też szczepienie pobudzające układ odpornościowy. [3]

Wśród chorób metabolicznych są takie, które nie dają żadnych objawów do momentu kiedy dziecko nie zostanie przegłodzone. Taka sytuacja ma miejsce w przypadku deficytu MCAD, w przebiegu którego niedostateczne nakarmienie dziecka przez szczepieniem może wywołać u niego apatię, skrają hipoglikemię oraz śpiączkę. Stąd informacja o takim schorzeniu występującym u dziecka może być kluczowa dla jego życia.

Bez wiedzy o genie, który spowodował chorobę, rodzic ani lekarz nie wie, co wywołało objawy i może je pomylić z silnym NOP szczepienia o niewyjaśnionej przyczynie. Taka pomyłka może znacznie utrudnić diagnozę i w rezultacie, zamiast pomóc dziecku i wprowadzić odpowiednie leczenie, możemy mu zaszkodzić. Niezdiagnozowana choroba wrodzona będzie cały czas postępować i uszkadzać narządy młodej osoby, co w konsekwencji może doprowadzić do ciężkiego upośledzenia lub nawet przedwczesnej śmierci malucha.

NOP szczepienia – co robić w sytuacji, gdy się ich obawiamy?

 

W sytuacji, gdy obawiamy się NOP szczepienia lub po prostu chcemy zwiększyć bezpieczeństwo stosowania szczepienia u dziecka, warto wykonać badania genetyczne. Badanie nie sprawdza, czy dziecko ma alergię na składniki szczepionki lub, czy jest narażone na NOP szczepienia z innych nieokreślonych przyczyn. Ma ono na celu sprawdzić, czy maluch nie posiada genu choroby wrodzonej, która mogłaby być wskazaniem do:

  • odpowiedniego przygotowania dziecka przed szczepieniem,
  • odroczenia szczepienia,
  • rezygnacji ze szczepienia,
  • zastosowania indywidualnego kalendarza szczepień.

Jaką wiedzę daje rodzicom i lekarzowi test NOVA?

Test NOVA może pomóc rodzicom podjąć decyzję o szczepieniu, a dla lekarza stanowi źródło cennych informacji odnośnie zdrowia dziecka. Test identyfikuje 12 wrodzonych niedoborów odporności (w tym także najcięższy z nich, czyli SCID) oraz 68 chorób metabolicznych. Wczesna diagnoza choroby wrodzonej jest kluczowa, ponieważ pozwala na wdrożenie odpowiedniego leczenia, zanim jeszcze ujawnią się jej objawy. W ten sposób można zapobiec dalszemu rozwojowi choroby i zadbać o bezpieczeństwo oraz zdrowie dziecka.

Co oznacza wynik testu NOVA?

Jeśli test NOVA da pozytywny wynik i wykaże gen choroby wrodzonej, lekarz zyskuje cenną informację, na podstawie której może zastosować indywidualny kalendarz szczepień.  Wiedza ta pozwala rodzicom podjąć świadomą decyzję o tym, czy szczepić malucha, zwłaszcza w sytuacji, gdy obawiali się oni NOP szczepienia.

Z kolei negatywny wynik testu NOVA oznacza, że dziecko nie zachoruje nigdy (ani teraz, ani w przyszłości) na żadną z badanych chorób wrodzonych. Wiedza ta jest także bardzo cenna dla lekarza i rodziców.

Skąd wiadomo, że wynik testu NOVA jest rzetelny?

Test NOVA to badanie genetyczne, które jest wykonywane najnowocześniejszą metodą NGS (sekwencjonowanie najnowszej generacji). Analiza obejmuje wszystkie mutacje w danym genie, a nie tylko te, które najczęściej prowadzą do rozwoju choroby wrodzonej. Skąd wiadomo, że wynik testu jest rzetelny? To jedyne badanie na rynku, które ma w standardzie także dodatkowe uwierzytelnianie metodą Sangera, dzięki temu ryzyko wyników fałszywie pozytywnych jest znacznie mniejsze niż w przypadku tradycyjnego badania WES.

Badanie NOVA obejmuje aż 87 chorób wrodzonych, w cenie zawarty został także panel tolerancji na 32 substancje lecznicze oraz konsultacja z lekarzem genetykiem. Próbkę można pobrać na terenie jednej z 200 autoryzowanych placówek w Polsce lub samodzielnie w domu. Aby uzyskać próbkę DNA, wystarczy potrzeć specjalną wymazówką wewnętrzną stronę policzka dziecka i uzyskać wymaz z jego policzka.

Źródła

[1] http://szczepienia.pzh.gov.pl/wszystko-o-szczepieniach/jakie-sa-ogolne-zasady-stosowania-szczepionek/2/#jakie-sa-przeciwwskazania-do-szczepien

[2] „Pierwotne Niedobory Odporności- stan obecny oraz potrzeby diagnostyki i terapii w Polsce; Pex PharmaSequence, Warszawa, październik 2017

[3] „Szczepienia dzieci z chorobami układu nerwowego”- Stanowisko Polskiego Towarzystwa Wakcynologii , 5.11.2015