Przeciwwskazania do szczepień- czy istnieją?

szczepienia przeciwwskazania

Z medycznego punktu widzenia istnieją pewne okoliczności, które są bezwzględnym przeciwwskazaniem do szczepień (dotyczy to tzw. żywych szczepionek)  lub wymagają wprowadzenia u dziecka indywidualnego kalendarza szczepień lub indywidualnego przygotowania dziecka do szczepienia. Badania genetyczne przeprowadzone najlepiej u nowo narodzonego dziecka są często w stanie wskazać obecność danych chorób, które lekarz powinien wziąć pod uwagę przed szczepieniem. Do tej pory choroby te były uznawane za rzadkie, ale przez pojawienie się nowych metod badawczych okazuje się, że częstość ich występowania jest znacznie większa niż przypuszczano. Dzieci, u których stwierdza się pierwotne niedobory odporności lub choroby metaboliczne wymagają indywidualnego planu szczepień.

Przeciwwskazania do szczepień – w jakich dokładnie sytuacjach?

Przeciwwskazanie do szczepień – czym są wrodzone niedobory odporności?

Czy choroby metaboliczne są przeciwwskazaniem do szczepień?

Niedobór MCAD – przeciwwskazanie do szczepienia czy informacja jak się do niego przygotować?

Przeciwwskazania do szczepień – w jakich dokładnie sytuacjach?

Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego na łamach serwisu internetowego ogłasza, że  tzw. żywe szczepionki nie powinny być podawane m.in. osobom z wrodzonymi niedoborami odporności i stanowią przeciwwskazanie do szczepienia.  [1] 

Żywe szczepy bakterii lub wirusów zawarte są w szczepionkach przeciwko gruźlicy (BCG), odrze, śwince i różyczce (szczepionka MMR) oraz przeciwko ospie wietrznej. Osoby z pierwotnymi niedoborami odporności wymagają specjalistycznego leczenia a podanie takich szczepionek może wywołać u tych osób chorobę, na którą ich zaszczepiono.

Oprócz pierwotnych niedoborów odporności znaczenie ma również obecność chorób metabolicznych, które czasami wymagają ścisłego przygotowania dziecka do szczepienia. Niewiedza na temat istnienia danej choroby lub niestosowanie się do ścisłych zaleceń lekarza może doprowadzić to tzw. dekompensacji metabolicznej dziecka, co może prowadzić do pojawienia się takich objawów u dziecka jak: apatia, hipoglikemia zagrażająca życiu lub śpiączka.

Wielu specjalistów głównie z zakresu immunologii i chorób metabolicznych twierdzi, że środowisko lekarskie ma niedostateczną świadomość występowania tych chorób, które przez wielu z nich do tej pory uważane były za choroby rzadkie.  Powodów tego stanu rzeczy jest kilka, ale głównie przyczyna tkwi w tym, że choroby metaboliczne czy niedobory odporności maskują się za innymi chorobami, stąd często stawianie są nieprawidłowe diagnozy. Ponadto dopiero od niedawna na rynku dostępne są specjalistyczne badania genetyczne, które potrafią w jednoznaczny i szybki sposób je wykrywać.

Przeciwwskazanie do szczepień – czym są wrodzone niedobory odporności?

Pierwotne (wrodzone) niedobory odporności to dość spora grupa chorób związanych z słabą odpornością dziecka, co objawia się nie tylko  ciągłymi zakażeniami układu oddechowego, ale także innych narządów oraz dużym ryzykiem rozwoju chorób nowotworowych, chorób autoagresywnych i alergii. Choroby te biorą się z nieprawidłowego zapisu w genach. W skali światowej ok. 6 mln osób cierpi na pierwotne niedobory odporności przy czym eksperci szacują, że 70-80% Europejczyków jest niezdiagnozowanych [2]

Wiedza o tym, że u dziecka występują pierwotne niedobory odporności to nie tylko przeciwwskazanie do szczepienia. To ważna informacja na przyszłość dziecka ponieważ już jako dorosła osoba może być nieskutecznie leczona na choroby autoimmunizacyjne (np.: Hasimoto, sarkoidoza, toczeń, cukrzyca typu I), mogą u niej rozwijać się nowotwory (głównie białaczki i chłoniaki), mogą być diagnozowane wady serca, problemy z płodnością, zdecydowanie większe ryzyko sepsy czy problemy z pracą przewodu pokarmowego (np.: zespół jelita drażliwego).

Pierwotne niedobory odporności należy i można leczyć już od wczesnych lat dziecięcych. Niestety przez ogólny brak świadomości lekarzy i w dalszym ciągu zbyt późny moment wykrycia choroby, chorzy nie otrzymują odpowiedniej pomocy a to z kolei prowadzi do powikłań lub przedwczesnej śmierci.

Wśród pierwotnych niedoborów odporności są choroby, które wymagają pilnie przeszczepu szpiku kostnego już w pierwszych miesiącach życia dziecka, aby dziecko mogło przeżyć. Są też takie choroby, które wymagają regularnego uzupełniania przeciwciał.

Dobrym przykładem jest choroba Brutona, którą można potwierdzić lub wykluczyć u malucha zaraz po urodzeniu za pomocą badania genetycznego. Objawy choroby zaczynają się pojawiać u dziecka około 4 – 6 miesiąca życia. Wtedy z organizmu malucha znikają przeciwciała pochodzące od matki, które go wcześniej chroniły.

Do objawów choroby Brutona należą problemy z drogami oddechowymi. Dzięki wiedzy o chorobie można jednak zacząć terapię i podawać dziecku brakujące przeciwciała, by odbudować jego układ odpornościowy. Diagnoza oparta o badania genetyczne pozwala więc przywrócić normalne funkcjonowanie – dziecko może bez obaw chodzić do przedszkola, a w przyszłości założyć rodzinę i normalnie żyć.

Czy choroby metaboliczne są przeciwwskazaniem do szczepień?

Choroby metaboliczne to kolejna duża grupa chorób, które zapisane są w genach. Zmiany w genach sprawiają, że u chorych enzymy nie pracują prawidłowo i chory nie jest w stanie prawidłowo przetwarzać substancji z pożywienia. W konsekwencji u chorego gromadzą się toksyczne metabolity takie jak amoniak, uszkadzający m.in.układ nerwowy.

Choroby metaboliczne same w sobie nie są przeciwwskazaniem do szczepienia, ale w tym wypadku liczy się stan pacjenta. I to jest bardzo ważne! Jeśli stan pacjenta z chorobą metaboliczną nie jest ustabilizowany lub też do tej pory nie została postawiona prawidłowa diagnoza wówczas lekarz może podjąć decyzję o odroczeniu szczepienia.

Zawsze w takich przypadkach należy wziąć po uwagę, że choroby metaboliczne mają tendencję do załamywania się osiągniętej równowagi zdrowia chorego (tzw. dekompensacja), zwłaszcza w sytuacji kiedy chory wymiotuje, jest przegłodzony, cierpi na jakąś infekcję lub jego układ odpornościowy został pobudzony np.: przez szczepienie. Stąd przy szczepieniu osób z chorobami metabolicznymi trzeba być bardzo ostrożnym. Pomimo, że nie ma wielu badań naukowych badających efekt szczepień u osób z chorobą metaboliczną to istotne jest badanie reakcji dziecka po szczepieniu (badanie temperatury ciała, badanie poziomu amoniaku). [3]

W przebiegu wielu chorób metabolicznych mogą wystąpić u dziecka padaczki, które jeśli są nierozpoznane lub  istnieje ryzyko wystąpienia  padaczki u dziecka w wyniku podstępującej choroby układu nerwowego, wówczas lekarz powinien wstrzymać podanie szczepionki przeciwko krztuścowi i odrze. Według ogólnie przyjętych zasad nie należy rutynowo odraczać szczepień u dziecka z padaczkami. Decyzja o zastosowaniu szczepienia u dziecka leży w gestii lekarza prowadzącego.

Niedobór MCAD – przeciwwskazanie do szczepienia czy informacja jak się do niego przygotować?

Dziecko z niedoborem MCAD (jedna z chorób metabolicznych) wygląda na całkowicie zdrowe niemniej niesamowicie istotne jest dla takiego dziecka aby nie było głodne. Przegłodzenie takiego dziecka może się okazać dla niego bardzo niebezpieczne. Obecność samej choroby nie jest przeciwwskazaniem do szczepienia, ale mały pacjent konieczne musi być bardzo dobrze przygotowany do niego. Szczepienia ochronne mogą wywołać u dziecka objawy choroby takie jak senność, hipoglikemię, śpiączkę prowadząca do śmierci, wtedy kiedy dziecko nie zostanie dobrze nakarmione przed szczepieniem. Jeśli rodzic nie ma świadomości istnienia tej choroby, szczepienie może okazać się dla dziecka tragiczne w skutkach.  Dlatego dzieci z niedoborem MCAD nie mogą być głodne zwłaszcza wtedy kiedy przechodzą infekcje, w sytuacji sporego wysiłku fizycznego, stresu, wychłodzenia czy szczepień profilaktycznych. Leczenie tej choroby jest banalnie proste, ale trzeba mieć świadomość jej istnienia.  

 

 

Źródła:

[1] http://szczepienia.pzh.gov.pl/wszystko-o-szczepieniach/jakie-sa-ogolne-zasady-stosowania-szczepionek/2/#jakie-sa-przeciwwskazania-do-szczepien

[2] „Pierwotne Niedobory Odporności- stan obecny oraz potrzeby diagnostyki i terapii w Polsce; Pex PharmaSequence, Warszawa, październik 2017

[3] „Szczepienia dzieci z chorobami układu nerwowego”- Stanowisko Polskiego Towarzystwa Wakcynologii , 5.11.2015