Szczepionka MMR- czy jest bezpieczna dla każdego dziecka?

Szczepionka MMR – co warto o niej wiedzieć?

Szczepionka MMR u osób z pierwotnymi niedoborami odporności?

Szczepionka MMR u osób z chorobami metabolicznymi

Szczepionka MMR- jak wykryć przeciwwskazania

szczepionka mmr przeciwwskazania

Pierwsza dawka szczepionki MMR przeciwko śwince, odrze i różyczce jest podawana dziecku około 13 miesiąca życia. Pomimo, że większość dzieci nie reaguje źle po jej podaniu to w określonych sytuacjach istnieją bezwzględne przeciwwskazania do szczepienia MMR. U dzieci z pierwotnymi niedoborami odporności bezwzględnie nie powinno podawać się szczepionki MMR. Indywidualnego podejścia przy szczepieniu wymagają również dzieci z chorobami metabolicznymi. Takie informacje można uzyskać wykonując kompleksowe badanie genetyczne dziecka, które jest w stanie przebadać kilkadziesiąt genów jednocześnie, identyfikując tym samym najważniejsze przeciwwskazania do szczepienia.

Szczepionka MMR – co warto o niej wiedzieć?

Szczepionka MMR to tzw. żywa szczepionka, podawana standardowo dziecku po osiągnięciu 1 roku życia. Druga dawka szczepionki podawana jest po ukończeniu przez dziecko 6 roku życia. Szczepionka MMR jest szczepionką skojarzoną zawierającą osłabione szczepy wirusów świnki, odry i różyczki. Tego typu szczepienia są podawane dziecku po to, by ukształtować jego odporność w kierunku kilku patogenów i uchronić przed infekcjami w późniejszych latach.

Szczepionka MMR u osób z pierwotnymi niedoborami odporności?

Jednoznacznym przeciwwskazaniem do szczepień zwierających żywe szczepy patogenów są pierwotne niedobory odporności. Pierwotne niedobory odporności (PNO) to dość duża grupa chorób zapisanych w genach, przez które nieprawidłowo funkcjonuje układ odpornościowy. Ze względu na dotychczasowe ograniczenia metod genetycznych w wykrywaniu tych chorób oraz niskiej świadomości na ich temat nawet w środowisku lekarskim, do tej pory poziom wykrywania PNO był mierny. A pierwotne niedobory odporności to nie tylko często i trudne w leczeniu zakażenia, ale to też kilkudziesięciokrotnie większe ryzyko nowotworów, chorób autoimmunologicznych, chorób serca, chorób układu pokarmowego czy alergii. Pierwotne niedobory odporności bardzo często maskują się za innymi chorobami stąd pacjenci są nieprawidłowo leczeni. W przypadku małych dzieci najczęstszymi symptomami ostrzegawczymi jest brak przyrostu masy ciała, kandydoza błony śluzowej jamy ustnej i inne grzybice.

Pomimo to, że w chwili obecnej nie ma możliwości wymiany wadliwych genów to pierwotne niedobory odporności w większości przypadków można skutecznie leczyć pod warunkiem, że zostanie postawiona prawidłowa diagnoza. Dane statystyczne dotyczące rzeczywistych przypadków PNO wśród Polaków nie można uznać za wiarygodne, ponieważ dane te oparte są wyłącznie na publikacjach naukowych, donoszących, że ok. 20 tysięcy osób jest chorych, ale wśród nich aż 70-80% pacjentów jest niezdiagnozowanych pod kątem PNO. [2]

czy szczepić dziecko

Osobom z pierwotnymi niedoborami odporności nie należy podawać szczepień zawierających żywe szczepy bakterii lub wirusów ponieważ mogą one wywołać u pacjenta chorobę, na którą został zaszczepiony.  Taka sytuacja nie tylko dotyczy szczepionki MMR, ale także szczepionek przeciwko gruźlicy, ospie wietrznej, rotawirusom i wirusowi polio (szczepionka doustna nie stosowana obecnie w Polsce).

Szczepionka MMR u osób z chorobami metabolicznymi

W przypadku chorób metabolicznych nie ma bezwzględnych przeciwwskazań do szczepień MMR niemniej lekarz prowadzący dziecko powinien bezwzględnie wiedzieć czy u dziecka występuje choroba metaboliczna. Choroby metaboliczne podobnie jak PNO są zapisane w genach i równie podstępne jak PNO. Mogą dawać różne objawy, w różnym wieku dziecka.

Objawy mogą być mało charakterystyczne od płaczu dziecka, trudności w jedzeniu, senności czy opóźnienia umysłowego  w tym również cech autystycznych lub padaczek. Nieleczone choroby metaboliczne prowadzą do upośledzenia umysłowego, niepełnosprawności fizycznej i nierzadko śmierci. Są to bardzo poważne i ciężkie choroby, ale jeśli zostaną wykryte w pierwszym okresie życia dziecka można wprowadzić w większości przypadków skuteczne i proste leczenie umożliwiające dziecku całkowicie normalny rozwój. Już teraz w Polsce u każdego noworodka wykonywane są badania przesiewowe mające na celu wczesne wykrycie wybranych chorób metabolicznych niemniej zakres badanych schorzeń jest ograniczony jak i stosowana metoda wykorzystuje początkowo inne metody niż badania genetyczne. Tak więc potrzeba szybkiego wykrywania tych chorób jest duża, ale przez ograniczenia budżetowe tylko część chorób jest badana.

Pacjent z chorobą metaboliczną nie ma konkretnych enzymów lub ich funkcjonalność jest ograniczona stąd nie jest w stanie prawidłowo rozłożyć spożywanych pokarmów. W efekcie w organizmie chorego gromadzą się toksyczne substancje (np.: amoniak), które uszkadzają narządy w tym również mózg. Dlatego też bardzo często pierwszym objawem choroby metabolicznej jest zaburzenie psychiczne.

Leczenie w większości chorób metabolicznych jest bardzo proste- chorym wyłącza się z diety restrykcyjnie określone pokarmy lub suplementuje się brakujące substancje.

W przypadku osób z chorobami metabolicznymi szczepienie powinno być przeprowadzane pod warunkiem, że stan pacjenta jest unormowany.

Choroby metaboliczne mają to do siebie, że są „wrażliwe” na niektóre czynniki środowiskowe takie jak: gorączka, wychłodzenie organizmu, głodówka czy szczepienie. W czasie ekspozycji na te czynniki może dojść u chorego do tzw. dekompensacji metabolicznej czyli do załamania równowagi organizmu. Czasami do takiego zaburzenia dochodzi u pacjenta, który do tej pory nie miał żadnych objawów choroby. Pacjentów z chorobami metabolicznymi po szczepieniu należy rzetelnie monitorować nie tylko pod kątem temperatury ciała, ale też stężenia amoniaku.

Przykładem jest deficyt MCAD– jedna z chorób metabolicznych, która daje objawy zwykle wtedy kiedy dziecko jest głodne. U przegłodzonego dziecka pojawia się senność, bardzo silna hipoglikemia a w późniejszym czasie śpiączka. Dziecko z deficytem MCAD może być szczepione, ale pod warunkiem, że będzie bardzo dobrze nakarmione. Dostateczna kaloryczność posiłku zagwarantuje bezpieczeństwo w czasie szczepienia.

Kolejnym przykładem jest choroba syropu klonowego. Po podaniu szczepionki u chorego malucha mogą wystąpić wymioty, apatia, a nawet drgawki i zaburzenia oddychania. Jeśli nie zdiagnozujemy u dziecka zawczasu choroby, będzie ona cały czas postępować i uszkadzać narządy.

Szczepionka MMR- jak wykryć przeciwwskazania

Tylko kompleksowe badania genetyczne przed szczepieniem analizujące kilkadziesiąt genów jednocześnie są w stanie dać nie tylko informacje na temat przeciwwskazań bądź ryzyka związanego z podaniem szczepienia. Między innymi takim badaniem jest test NOVA oparty na nowoczesnej technologii NGS. Starsze metody stosowane dotychczas w genetyce wymagałyby znacznie większego nakładu czasu i kosztów aby móc przeanalizować tak szeroki zestaw genów. Coraz bardziej popularne stają się obecnie badania WES (z ang. Whole Exom Sequencing), dające bardzo wiele informacji niemniej przy tej technologii istnieje ryzyko uzyskania wyników fałszywie pozytywnych. To co wyróżnia test NOVA na tle innych badań to dodatkowa kontrola zidentyfikowanej w badaniu choroby. Kontrola ta polega na przeprowadzeniu klasycznego badania genetycznego metodą Sangera mającą na celu potwierdzenie obecności zmiany w genach odpowiedzialnej za daną chorobę. Metoda ta jest uznawana przez genetyków.

Test Nova analizuje aż 12 000 zmian w genach (w tym 14 chorób immunologicznych i 68 chorób metabolicznych), wyniki badania są konsultowane z genetykiem. Wykonując badanie, rodzic może zyskać wiedzę na temat tego, jakich czynników dziecko powinno unikać. Może także uchronić je przed skutkami niepożądanymi wybranych leków i szczepień oraz częstymi infekcjami. Jeśli u dziecka zostanie wykryte schorzenie metaboliczne o podłożu genetycznym, aby uchronić je przed niedorozwojem umysłowym, padaczką i autyzmem czasami wystarczy odpowiednia dieta lub suplementacja.

Szczepienia to bardzo silny impuls dla dziecięcego organizmu, nieodpowiednie przygotowanie się do nich może spowodować, że będą one szkodliwe dla zdrowia. Jedynym sposobem na to, by uchronić dziecko przed chorobą, nie jest jednak rezygnacja ze szczepienia, a wczesne wykrycie choroby i podjęcie odpowiedniego leczenia.

[1]http://szczepienia.pzh.gov.pl/wszystko-o-szczepieniach/jakie-sa-ogolne-zasady-stosowania-szczepionek/2/#jakie-sa-przeciwwskazania-do-szczepien

[2] „Pierwotne Niedobory Odporności- stan obecny oraz potrzeby diagnostyki i terapii w Polsce; Pex PharmaSequence, Warszawa, październik 2017